Adalet Bakanlığı'nın çalışmaları devam eden ve yaklaşık 30 maddeden oluşması öngörülen 13. Yargı Paketi, ekim ayı içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunulacak. Aile hukukundan dijital platformlara kadar geniş bir yelpazede düzenlemeler içeren paketin en çarpıcı başlığını, uzun süredir kamuoyunda tartışılan süresiz yoksulluk nafakasının kaldırılması oluşturuyor.
Anayasa Mahkemesi'nin Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki süresiz nafaka ibaresini iptal etmesinin ardından hazırlanan yeni modelde, nafaka ödemeleri için belirli bir zaman sınırı getiriliyor. Taslağın son haline göre, nafaka süresinin en az 3 yıl olması ve genel kural olarak evliliğin başlangıcından boşanma davasının açıldığı tarihe kadar geçen sürenin yarısını aşmaması planlanıyor.
İlk aşamalarda 10 yıla kadar süren evliliklerde 5 yıl, daha uzun evliliklerde ise evlilik süresinin yarısı kadar ödeme yapılması formülü değerlendirilirken, son çalışmalarda hâkimin takdir yetkisini artıran bir yapı öne çıktı. Yeni düzenlemede nafaka süresi belirlenirken sadece evliliğin uzunluğu dikkate alınmayacak. Nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu, kendi geçimini sağlama imkânı ile nafaka yükümlüsünün boşanma sonrası ekonomik koşulları da hesaplamaya dahil edilecek.
Haksız fiil ve yaşlılık halinde süre uzatılabilecek
Düzenleme, nafaka yükümlüsünün haksız fiili nedeniyle diğer eşin çalışamaz hale gelmesi veya uzun yıllar süren evlilik sonucu yaşı ilerleyen ve düzenli geliri olmayan nafaka alacaklısı durumunda hâkime daha uzun süreli nafaka kararı verme yetkisi tanıyor. Bu sayede ekonomik korunmaya ihtiyacı olanların mağduriyetinin önlenmesi hedeflenirken, yükümlünün şartları da göz önünde bulundurulacak.
Paketin en çok tartışılacak konularından biri de yürürlük tarihinden önce kesinleşmiş nafaka kararlarının yeni sisteme nasıl entegre edileceği. Geçiş hükümlerine göre mevcut yükümlülükler yeni sistemle karşılaştırılacak. Daha önce ödenen süre, yeni hesaplamayı aştıysa ödeme derhal kesilmeyecek; nafakanın bir yıl daha ödenmesinin ardından kendiliğinden sona ermesi öngörülüyor. Kalan sürenin bir yıl veya daha az olması halinde de aynı bir yıllık geçiş süreci uygulanacak, bir yıldan fazla kalması durumunda ise yeni sisteme göre hesaplanan sürenin tamamlanmasıyla yükümlülük bitecek.
Boşanma davalarında temyiz yolu daralıyor
13. Yargı Paketi ile boşanma davalarının sonuçlanma süreci de hızlandırılıyor. İlk derece mahkemesinin verdiği kararın bölge adliye mahkemesince esastan uygun bulunması durumunda temyiz yoluna gidilemeyecek. Temyiz hakkı, ancak ilk derece mahkemesi ile bölge adliye mahkemesinin farklı kararlar vermesi halinde kullanılabilecek. Bu değişiklikle tarafların uzun yıllar hukuki belirsizlik içinde kalmasının engellenmesi amaçlanıyor.
Ayrıca mal paylaşımı uyuşmazlıklarının boşanmanın kesinleşmesini geciktirmemesi için evliliğin hukuken sona erdirilmesi ile mal paylaşımının ayrı süreçlerde yürütülmesi değerlendiriliyor. Mal paylaşımından kaynaklanan taleplerde zamanaşımı süresinin 10 yıldan 5 yıla indirilmesi seçeneği de masada.
Sanal medyada kimlik doğrulaması ve dava süre hedefleri
Yargı paketi kapsamında sanal medya platformlarında kimlik doğrulaması yapılması da gündemde. Kullanıcıların e-devlet bağlantısı veya kimlik doğrulama sistemi üzerinden hesaplara erişmesi planlanıyor. Düzenlemeyle yasa dışı bahis, uyuşturucu ticareti ve fuhuş gibi suçlarda sosyal medyanın kullanımının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Kira uyuşmazlıklarında ise kira tespit davalarının 9 ay, tahliye davalarının 18 ay içinde sonuçlandırılması hedefleniyor. Aile hukuku davalarının adli tatilde de görülebilmesine imkan tanıyan değişiklikler ve bazı zamanaşımı sürelerinin yeniden düzenlenmesi de paketin diğer başlıkları arasında yer alıyor.
