ABD merkezli Bloomberg ajansı, Türkiye'deki yatırım fonlarında yaşanan çöküşü mercek altına alan kapsamlı bir haber yayımladı. Haberde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın fon vurgunu öğrendiğinde ekonomi ekibiyle yaptığı toplantıda bakanlara sert tepki gösterdiği iddia edildi. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül tarihinde Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy şirketlerine ait 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar vermişti. Karar, bazı fonların temerrüde düşmesi ve alım-satıma kapatılması sonrasında alındı.
Bloomberg'in 25'ten fazla yatırımcı, hükümet yetkilisi ve Tera çalışanıyla görüştüğü haberde, krizin sinyallerinin çok daha önce verildiği belirtildi. Şirket içindeki gerilimin şubat ayında zirve yaptığı, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ile CEO Emir Münir Sarpyener arasında yaşanan tartışmanın fiziksel şiddete dönüşme noktasına geldiği aktarıldı. Bu gerginlik üzerine bazı yöneticilerin istifa ettiği ifade edilen haberde, fonların likit olmayan hisseleri alıp borçlanarak aynı hisselerden daha fazlasını satın aldığı iddiasına yer verildi.
Londra merkezli North of South Capital LLP ortağı Kamil Dimmich, süreci "manipüle edilmiş bir balon" olarak nitelendirirken OMG Capital Advisors CEO'su Murat Gülkan ise kaygılarını dile getirenlerin susturulduğunu veya tehdit edildiğini öne sürdü. Eski MASAK Başkan Yardımcısı Ramazan Başak da konuyla ilgili olarak şu ifadeleri kullandı:
“Bu dolandırıcılık hem kamu hem de özel sektördekilerin güçlü destiği olmadan bu kadar uzun süre devam edemezdi. Yetkililer uyarılar üzerine daha erken harekete geçse durum bugünkü gibi olmazdı.”
Krizin siyasi yansımaları ve bürokratik istifalar
Olağandışı borsa hareketlerinin uluslararası dikkat çekmesi ve Morgan Stanley Capital International (MSCI) tarafından Türkiye'nin gelişmekte olan piyasa statüsünün gözden geçirilmesi uyarısı yapılması üzerine kriz derinleşti. Temmuz ayında hisse fiyatlarının serbest düşüşe geçmesi ve üç ayda yaklaşık yüzde 60 değer kaybı yaşanması, krizin geniş piyasaya sıçramasına neden oldu. Bloomberg'e göre, durumun siyasi bir krize dönüşmesi üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan eylül ayında düzenlenen toplantıda ekonomi yönetimine tepki gösterdi.
Süreçle ilgili soruşturmalar kapsamında İstanbul başsavcılığının yürüttüğü çalışmalarda şirket ve portföy yöneticileri ile eski Merkez Bankası başkan yardımcısının da aralarında bulunduğu 85 kişi tutuklandı. İş Bankası ve Ziraat Bankası'nın yürüteceği tasfiye sürecinin altı ay süreceği açıklandı. Siyasi ve bürokratik anlamda da önemli gelişmeler yaşanırken, 14 Ekim'de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül hakkında soruşturma izni verdi.
Bakanlık nezdindeki değişim rüzgarı devam ederken, 19 Ekim'de Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik emekliliğini talep etti. Aynı gün SPK Başkanı Mahmut Sütcü de sağlık sorunları gerekçesiyle istifa etti. Soruşturmalar güncel gelişmelerle genişlemeye devam ediyor; bugün itibarıyla Işıklar Enerji ve Yapı Holding, Vişne Madencilik, Odine Solutions ve Tera Finansal Yatırımlar Holding paylarına ilişkin incelemeler sonucunda 26 kişi daha gözaltına alındı.
