Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre gıda enflasyonunda düşüş eğilimi görülse de, sahada yaşanan gerçekler yurttaşın mutfağındaki tablonun değişmediğini gösteriyor. Tarım yazarı Gazi Kutlu, Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) açıkladığı verilere dayanarak, gübre, mazot ve zirai ilaç fiyatlarında yaşanan rekor artışların özellikle kışlık sebze ve hububat üretimine yansıyacağını belirtti.
Kutlu, gübre fiyatlarının yüzde 14 ile yüzde 70 arasında, mazot fiyatının yüzde 71 ve zirai ilaç fiyatlarının ise yüzde 28 oranında arttığını ifade etti. Bu maliyet baskısının ıspanak, brokoli, Brüksel lahanası, havuç, kereviz, turp, pancar, karnabahar, pırasa ve kırmızı lahana gibi kış sebzelerinin üretim maliyetlerini yükselttiğine dikkat çekildi.
Yeni tarım sezonunun da yüksek maliyetlerle başladığını hatırlatan Kutlu, 1 Ekim itibarıyla başlayan kışlık hububat ekilişlerinde taban gübre fiyatlarının yüzde 50’nin üzerinde arttığını söyledi.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Gazi Kutlu, mevcut ekonomik tabloyu şu sözlerle özetledi:
“Kimse yakın zamanda gıda enflasyonu yangınının sönmesini beklemesin.”
Yaz mevsimi bolluğuna rağmen enflasyon yüzde 28 seviyesinde
Gıda enflasyonundaki istatistiksel düşüşün tüketici nezdindeki karşılığını sorgulayan Kutlu, yaz mevsimindeki rekolte bolluğuna rağmen fiyatların gerilemediğini savundu. Kutlu, TÜİK verilerinin bu durumu teyit ettiğini belirterek şunları kaydetti:
“Her ne kadar TÜİK tarafından açıklanan gıda enflasyonu yıllık bazda düşüş eğiliminde olsa da yaz mevsiminin bolluğunda bile ancak yüzde 28 seviyelerine kadar gerileyebildi. Şimdi kış sezonunda yine bu yüksek oranda gıda enflasyonuyla yaşamaya mahkûm kalacağız.”
Kutlu, önümüzdeki dönem için beklentilerini “Kısacası hepimizi bir kara kış bekliyor” şeklinde dile getirdi.
Fon vurgunu iddiaları ve çiftçi desteği arasındaki makas
Tarım politikalarındaki kaynak dağılımına eleştiri getiren Kutlu, fon krizindeki iddialarla tarımsal destekleme bütçesi arasındaki farka işaret etti. Çiftçinin yeterince desteklenmemesinin gıda fiyatlarındaki sorunu kronikleştireceğini belirten yazar, hükümetin izlediği politikanın hem üreticiyi hem de tüketiciyi sıkıştırdığını ifade etti.
Kutlu, finansal tablolar arasındaki uçuruma dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Bir tarafta fon vurgunlarında 800 milyar ile 1 trilyon lira arasında parayı götürenler, diğer tarafta 2,4 milyon çiftçiye verilecek yaklaşık 200 milyar lira civarında bir destek. Herkes ölçüyü buradan alsın.”
Ekonomik kriz ortamında faize ödeme yapılırken ve fon kayıpları yaşanırken düşük bütçeli tarımsal desteklerin sonuç vermeyeceğini savunan Kutlu, üreticinin maliyeti düşürülmeden tüketici fiyatlarının kalıcı olarak aşağı çekilemeyeceğini vurguladı:
“Ekonomik krizin yaşandığı bir ortamda hem faize para öderken hem de fon vurgunlarıyla ülkeyi zarara uğratanlar varken, siz bu düşük tarımsal destekleme bütçeleriyle çiftçiyi desteklemeye kalkarsanız sonuç baştan belli olur.”
Kutlu, “Çiftçi desteklenmediği sürece biz uzun süre yüksek gıda enflasyonuyla yaşamaya devam ederiz” diyerek, çözümün üreticiyi güçlendirmekten geçtiğini belirtti.
Fındık ve çeltik üreticisi emeğinin karşılığını alamıyor
Karadeniz Bölgesi’nde fındık ve çeltik üreticilerinin son günlerde düzenlediği eylemlere değinen Kutlu, üreticilerin temel sorununun ürettiği üründen para kazanamamak olduğunu söyledi. Üreticinin yeni sezona borçla girmek zorunda kaldığını belirten yazar, ithalat politikalarının da yerli üretimi tehdit ettiğini ifade etti.
Kutlu, fındık ve çeltikteki mevcut duruma ilişkin şunları söyledi:
“Fındık da üreten biziz, kazanamayan biziz. Çeltik de üretim yetmiyor, ithalat yapılıyor. İyi bir fiyat verilmezse ithalat da katlanarak artar.”
Tarım politikasındaki temel çelişkinin, üreticiden ucuza mal alıp vatandaşa pahalıya satma döngüsünde yattığını belirten Kutlu, hükümetin fiyatları düşürme yöntemini yanlış uyguladığını savundu:
“Günün sonunda gıda enflasyonunda başarılı olamayan hükümet var. Fiyatları düşürmenin tek yolunu çiftçinin ürününün para etmemesinde, pazara ucuz çıkmasında arıyor. Ancak çiftçi ürününü ucuza satsa da bize yine pahalı geliyor.”
