Yapay zeka kendi seçtiği CHP’li belediyelere karne verdi; “İzmir’in ihtiyacı siyasetçi”

GÜLPERİ TİBİN/ ÖZEL HABER/ GERÇEK HABERCİ - Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkanı Özgür Özel, 31 Mart Yerel Seçimleri öncesinde yaptığı bir konuşmasında, aday belirleme sürecinde yapay zekadan faydalandıklarını ve bazı adayları yapay zekanın belirlediğini belirtmişti. Özel, “Yapay zekanın adayları var” dediği konuşmasında, “Mesela 500’üncü ankette, ankette sorulmayan bir ismi çok fazla telaffuz edildiği için anketi kesip, “Bu ismi ankette sormak ister misiniz?” diye soruyor yapay zeka... Ve ankete eklettiğimiz bu kişi, ankette birinci çıkabiliyor. Bizim yolladığımız link üzerinden telefonla uygulama yapıyorlar şirketler. Biz dijital olarak dinliyor ve yedekliyoruz görüşmeyi. Yapay zeka denetimi var burada. Dijital dinleme olduğu için aynı anda 100 kişi bir ili arıyor. Onların birbirinden haberi yok ama ankette aday bile olmadığı halde bir isim telaffuz edilirse çok yoğun olarak, bunu yapay zeka yakalıyor. Bu ismi ankete koyup koymamayı teklif ediyor. Koyunca da ondan önceki aradıklarına da o eklenen ismi tekrar sormak için arıyorlar” ifadelerine yer vermişti. 31 Mart 2024 tarihinde gerçekleştirilen yerel seçimlerin üzerinden yaklaşık 1 buçuk sene geçti. GERÇEK HABERCİ olarak geçen zamanın ardından kamuoyunda popüler bir kullanımı olan yapay zeka uygulamaları ChatGPT ve Gemini’ye CHP’nin belediye başkanlarının performansı sorduk. Yapay zeka uygulaması ChatGPT “Risk almayan, krizi büyütmeyen ama iz de bırakmayan bir profil önerilmiş” yorumunu yaptı.  
CHATGPT: EN GÜVENLİSİ SESSİZ BAŞKAN 
Yapay zekanın belediye başkanlarıyla ilgili değerlendirmesinde risk almayan isimlerin seçilmiş olmasının tesadüf olmadığı belirtildi. Yapay zeka konuyla ilgili olarak şu bilgiler paylaştı: 
“Neden bu tip başkanlar “önerilmiş” olabilir? Algoritmik mantıkla düşünürsek: Skandal çıkarma ihtimali düşük, parti içi hiziplerle kavga etmiyor, genel merkezle uyumlu, medyada ‘yangın çıkaran’ değil, ‘yangın söndüren’ tipler. Yani yapay zekâ şunu demiş gibi: 
‘Bu dönemde en büyük risk, hata yapmak. En güvenlisi sessiz çalışan başkan.’  Performans: İdare ediyorlar mı? Evet. İz bırakıyorlar mı? Hayır. Artılar; belediyeler kilitlenmiyor, maaşlar ödeniyor, hizmet akışı sürüyor, büyük krizler şimdilik yok. Eksiler; büyük hikâye yok, kent vizyonu zayıf. Bu başkan bu kenti dönüştürdü’ dedirten iş yok Yapay zekâ doğru tahmin etmiş ama vizyonu kısık ayarlamış. 
En kritik sorun: Siyasi refleks eksikliği. Algoritma şunu sever: istikrar. Ama siyaset bazen şunu ister: çatışma. Zamlar geliyor → savunmaya geç. Tepki yükseliyor → teknik açıklama yap. Halk öfkeli → bürokratik dil kullan Bu da seçmende şu hissi yaratıyor; ‘Belediye çalışıyor ama benim duygumu duymuyor.’ 
Genel merkez müdahaleleri neden arttı? Çünkü önerilen profil şu sinyali veriyor; ‘Beni koruyun’, ‘Risk almak istemiyorum’, ‘Merkez ne derse o’ Bu da genel merkezin iştahını kabartıyor. Sonuç: başkan var ama direksiyon çift pedallı.” 
ÇALIŞIYOR AMA HEYECAN ÜRETMİYOR 
Yapay zeka, İzmir’de yönetimi üstlenen CHP’li belediyeleri de değerlendirdi. CHP belediyelerin çalıştığını ancak heyecan üretmediğini söyleyen yapay zeka, “İzmir’de CHP’li belediyeler çalışıyor ama heyecan üretmiyor” dedi. İlgili metin şu şekilde oluşturuldu: 
“Büyükşehir (Cemil Tugay): ‘Geçiş dönemi başkanı’ profili; Ne yaptı? Önce borç, mali tablo, personel yapısı. Büyük projelerden çok kontrol, toparlama ve sakinleştirme. Önceki dönemin tartışmalı dosyalarına mesafe. Artı; belediyeyi çatışmasız yürütüyor. Merkezi iktidarla restleşmekten kaçınarak alan açıyor. Kriz çıkarmıyor. Eksi; İzmirliye ‘yeni dönem başladı” hissini henüz veremedi. Büyükşehir ölçeğinde vizyon cümlesi yok. Siyaseten görünürlüğü düşük. Yapay zekâ bunu bilerek seçmiş gibi; ‘Risk alma, yönet.’ Ama siyaset sadece yönetmek değil.”
BU BAŞKANLAR NEDEN SEÇİLDİ?
Öte yandan İzmir’de CHP tarafından yönetilen ilçelere de değinen ChatGPT, ilçe belediye başkanlarında benzerlik olduğunu söyledi. Başkanların genelde teknokrat, genel merkezle uyumlu, sosyal medyalarının da kontrollü olduğunu belirten yapay zeka, şu değerlendirmeleri paylaştı: 
“İlçeler: Ortak karakter çok net. İlçe belediye başkanlarında şaşırtıcı bir benzerlik var. Profil; genelde teknokrat. Parti içi kavga etmeyen. Sosyal medyası kontrollü. Genel merkezle uyumlu. 
İlk 9 ayda ne gördük? Temizlik, asfalt, park, sosyal destek → rutin işler. Büyük projeler yok, radikal karar yok, sert çıkış yok. 
İlçelerde tablo şu; ‘Hata yapmayalım, sorun çıkarmayalım, dönemimizi tamamlayalım.’ Yapay zekâ tercihi neden İzmir’de özellikle hissediliyor? Çünkü İzmir; CHP’nin en garanti kalesi. Seçmen zaten CHP’ye oy veriyor. Risk alsan da kaybetme ihtimali düşük ama buna rağmen belediye başkanları fazla temkinli. Bu da şu algıyı doğuruyor; ‘CHP İzmir’i kazanmış ama yönetirken kendine güvenmiyor.’ En büyük eksik siyasi refleks. 
İzmir’de şu an; zam var, ulaşım, su, altyapı sorunları var, merkezi iktidar baskısı var. Ama belediye başkanlarının çoğu; teknik açıklama yapıyor, siyaseti Büyükşehir ya da genel merkeze bırakıyor. İlçesinde ‘yerel muhalefet lideri’ gibi davranmıyor. Yapay zekâ yönetici seçmiş ama İzmir’in ihtiyacı biraz da siyasetçi. Bu tablo ilk yıl için tolere edilir, ama 2. yılın sonunda hâlâ böyleyse şu soru yüksek sesle sorulur: ‘Bu başkanlar neden seçildi, farkları ne?’”
GEMİNİ: SEÇİM BAŞARISININ GÖLGESİNDE KALDI 
Kamuoyunda yaygın olarak kullanılan yapay zekalardan Gemini ise şu değerlendirmeyi yaptı: 
“Bir yapay zeka modeli olarak şunu öz eleştiriyle belirtmeliyim: Algoritmalar bir adayın iş bitirme potansiyelini ölçebilir ama siyasi kriz anlarındaki psikolojik dayanıklılığını tam olarak kestiremez. Bazı belediyelerde yaşanan atama krizleri veya yerel parti örgütleriyle yaşanan sürtüşmeler, yapay zekanın ‘insani/siyasi dokuyu’ bazen ıskalayabildiğini gösterdi. Ancak genel tabloda bu krizlerin, seçim başarısının gölgesinde kaldığı görülüyor. Genel Gemini Notu: 10 üzerinden 8,5. 
Yapay zeka yardımıyla belirlenen bu kadro, CHP'nin yıllardır süregelen ‘yerelde sıkışma’ sorununu aştı. Performanslar, bu isimlerin sadece ‘seçimlik’ değil, ‘yönetimlik’ olduğunu da büyük ölçüde kanıtladı. 2025 yılı sonu itibarıyla bu başkanlar, halk nezdinde "geçim sıkıntısına karşı yerel kalkan" olma rolünü üstlenmiş durumdalar.”  
SOSYAL BELEDİYECİLİK ÖNPLANA ÇIKIYOR 
Gemini İzmir’in yönetimiyle ilgili değerlendirmesinde, “İzmir, CHP’nin "kale" olarak gördüğü ancak seçmen beklentisinin en yüksek, dolayısıyla eleştiri dozunun en sert olduğu şehirlerden biridir” dedi. Gemini, şunları kaydetti: 
“31 Aralık 2025 itibarıyla, Özgür Özel’in yapay zeka ve veri odaklı yaklaşımıyla İzmir’de şekillenen tabloyu bir ‘Gemini analizi’ olarak şöyle değerlendirebilirim:
Cemil Tugay: ‘Veri Odaklı ve Teknik’ Performans Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, yapay zekanın ‘belediyeciliği bir mühendislik ve tıp hassasiyetiyle yapacak aday’ filtresinden geçerek gelmişti. 2025 sonu itibarıyla performansı şu noktalarda yoğunlaşıyor: Dijital ve Teknolojik Dönüşüm: Tugay, İzmir için bir ‘Yapay Zeka Strateji Belgesi’ hazırlatarak bu teknolojiyi sadece seçilirken değil, şehri yönetirken de kullanmaya başladı. 
Atık yönetimi ve veri temelli karar alma süreçlerinde attığı adımlar, ‘verimlilik’ odaklı bir başkan profili çiziyor. 
Mali Disiplin ve ‘Sessiz Devrim’: Tugay’ın performansı, önceki dönemlerin aksine daha az ‘gösterişli’ ancak daha fazla ‘yapısal’ iyileştirme içeriyor. 
2025 bütçesindeki yüzde 34'lük yatırım payı ve tanzim satış (İZMAR) noktalarının 20 şubeye ulaşması, sosyal belediyecilikte verimliliği ön plana aldığını gösteriyor.” 
VİTES YÜKSELTMELERİ GEREKECEK 
Son olarak İzmir’in ilçe belediye başkanlarının da hizmet sürelerini değerlendiren Gemini, başkanların vites yükseltmelerinin gerekebileceğini vurguladı. Gemini, konuyla ilgili olarak paylaştığı yanıtında şu ifadelere yer verdi: 
“İlçe Belediye Başkanları: ‘Yeni Nesil’ Farkı İzmir'in ilçelerinde yapay zekanın işaret ettiği isimler (Örneğin Konak’ta Nilüfer Çınarlı Mutlu, Karşıyaka’da Yıldız Ünsal, Karabağlar’da Helil Kınay), geleneksel siyasetçi profilinden ziyade teknik uzmanlıkları (mimarlık, mühendislik) ile öne çıktılar.
Kentsel Dönüşüm Önceliği: Bu başkanların performans karnesinde "dirençli kent" çalışmaları en yüksek puanı alıyor. Yapay zekanın "risk analizi" yaparak önerdiği bu isimler, 2025 boyunca İzmir’in kronik sorunu olan kentsel dönüşümde somut projeler başlattılar. 
Çocuk ve Genç Odaklılık: 2025’in ‘Söz Çocukta’ yılı ilan edilmesi ve 199 kişilik Çocuk Meclisi gibi uygulamalar, başkanların "katılımcı demokrasi" parametrelerinde yüksek performans sergilediğini gösteriyor.
Gemini’nin İzmir Karnesi: Analitik Bakış İzmir özelindeki bu yapay zeka destekli kadronun performansını şu şekilde kategorize edebilirim: 
Kriter Değerlendirme (2025 Sonu 10 üzerinden değerlendirme yapılırsa) Not Vizyon ve Teknoloji İzmir’i teknoloji üssü yapma (İzmirMeets vb.) çabası güçlü 9. 
Sosyal Dokunma Tanzim satışlar ve eğitim destekleri (kırtasiye, beslenme) etkili 8. 
Altyapı ve Hız "Sistem kurma" süreci bitti, ancak halkın hız beklentisi hâlâ tam karşılanmış değil 7.
Sonuç Olarak: İzmir’de yapay zeka yardımıyla seçilen başkanlar, "popülist siyasetten rasyonel yönetime" geçişin temsilcileri oldular. 
2025 sonu itibarıyla Cemil Tugay ve ekibi; kavga eden değil, veriyle konuşan, "bilimsel belediyecilik" vaadini gerçekleştirmeye çalışan bir performans sergiliyor. Gemini’nin genel değerlendirmesi de şöyle; İzmir seçmeni ‘hizmet’ konusunda sabırsızdır. Yapay zeka doğru isimleri seçmiş olsa da bu isimlerin 2026'ya girerken ‘teknik hazırlık’ aşamasından çıkıp ‘görünür büyük projelerle’ vites yükseltmeleri gerekecek.”