Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulan 40 maddelik kanun teklifi, yıllardır sosyal güvenlik şemsiyesi dışında kalan milyonlarca ev kadınına kapsamlı haklar tanımayı hedefliyor. Düzenleme, ev içindeki bakım ve temizlik emeğini yasal bir statüye kavuşturarak bu sürenin emeklilik hesabına dahil edilmesini öngörüyor.
SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın detaylarını paylaştığı teklif, mevcut iş mevzuatındaki eksikliği gidermeyi amaçlıyor. Karakaş’ın değerlendirmesine göre, mevcut sistem yalnızca ücret karşılığı çalışanları "işçi" olarak tanırken, evi yöneten ve bakım yükünü üstlenen kadınların emeği görünmez kalıyor. TÜİK’in 2025 yılı Zaman Kullanımı Araştırması verileri de bu durumu destekliyor; araştırmaya göre erkekler ev işi ve bakıma günde 58 dakika ayırırken, kadınlarda bu süre 4 saat 3 dakikaya ulaşıyor.
Primler hazineden, sağlık hizmetleri ücretsiz
Teklif kapsamında ev kadınları, Bağ-Kur (4/b) kapsamında sigortalı sayılacak. En dikkat çeken madde ise finansal yükün kamuya geçmesi olacak. Ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primleri Hazine tarafından ödenecek. Vatandaşlar isterlerse ek prim ödeyerek alacakları emekli maaşının miktarını artırabilecek.
Düzenleme ile birlikte geçmişte sigortasız geçen ev hanımlığı yılları için geriye dönük borçlanma hakkı tanınacak. Bu sayede kadınlar, daha önce çalışmadıkları dönemleri de emeklilik hesaplarına dahil edebilecek. Yaşlılık aylığı konusunda ise 55 yaşında emeklilik hakkı doğacak ve emekli aylığı bağlama oranı yüzde 90’a kadar yükselebilecek. İş göremez hale gelen ev emekçilerine ise yüzde 70 ile 80 arasında değişen oranlarda malullük aylığı bağlanacak.
Sağlık alanında da önemli bir değişiklik öngörülüyor. Ev kadınları ve aileleri, Genel Sağlık Sigortası'ndan (GSS) herhangi bir bedel ödemeden yararlanabilecek.
Gündelikçilere iş kanunu güvencesi
Kanun teklifi sadece kendi evinde yaşayanları değil, başkalarının evlerinde temizlik veya bakım hizmeti veren gündelikçileri de kapsıyor. İş Kanunu'ndaki "Ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna tabi değildir" hükmünün iptal edilmesi planlanıyor. Böylece evlere giden işçiler, kıdem tazminatı ve yıllık izin gibi temel işçi haklarına kavuşacak.
30 günü aşan ev işlerinde yazılı sözleşme yapılması zorunlu hale getirilecek. Çalışanların mobbing, taciz ve şiddete karşı korunması için yasal kalkan oluşturulurken, cam silme gibi riskli işlerde ev sahiplerine koruyucu ekipman sağlama yükümlülüğü getiriliyor.
Bakım verenlerin yıpratıcı sürecini hafifletmek amacıyla "mola bakımı" sistemi devreye alınacak. Sürekli bakım veren kişilere, maaş kesintisi yapılmadan nefes alma imkanı tanınacak ve yılda en az 30 gün ücretsiz geçici izin hakkı verilecek. Ayrıca bakım verenlere psikolojik ve hukuki destek ücretsiz sunulacak. Büyükşehir ve ilçe belediyelerine ise kreş, mola evi ve yaşlı bakımevi açma zorunluluğu getiriliyor.
