Fevzi Efe SEKİTMEZ-GERÇEK HABERCİ-ÖZEL HABER- Doğrudan ithalatçının iç pazarında kullanılan yerli katma değer (DAVAX) verileri, 2000 yılından 2024 yılına kadar Türkiye'nin ihracat değerinin hangi ülkelerde tüketildiğini gösterdi. Brüt ihracat rakamları yerine Türkiye'de üretilip doğrudan alıcı ülkenin kendi iç pazarında tüketilen değeri ölçen verilere göre, geleneksel Batı pazarlarının payı düştü. Verilerde en dikkat çekici gerileme Almanya'da yaşandı. 2000 yılında yüzde 17,60 ile ilk sırada yer alan Almanya'nın payı 2024 yılında yüzde 6,89'a indi. ABD'nin payı yüzde 11,20'den yüzde 8,21'e gerilemesine rağmen Almanya'nın önüne geçerek en büyük doğrudan iç pazar kullanıcısı oldu.
ÜÇ BÜYÜK PAZARIN AĞIRLIĞI AZALDI
Verilere göre, Türkiye'nin üç büyük ticaret ortağı olan Almanya, ABD ve Birleşik Krallık'ın toplam payı 24 yılda yüzde 35,61'den yüzde 21,01'e düştü. İki dönem arasında oranı açıklanan ülkelerin dağılımı şöyle değişti:
Almanya: Yüzde 17,60'tan yüzde 6,89'a gerileyerek 10,71 yüzde puan kayıp yaşadı.
ABD: Yüzde 11,20'den yüzde 8,21'e düştü ancak 2024 sıralamasında zirveye yerleşti.
Birleşik Krallık: Yüzde 6,81'den yüzde 5,91'e inerek 0,90 yüzde puan geriledi.
Rusya: Yüzde 4,73'ten yüzde 4,86'ya çıkarak payını korudu.
Çin: 2000 yılı grafiğinde ilk 10 arasında yer almazken 2024 yılında yüzde 2,35 payla listeye girdi.

İLK 10 LİSTESİNDE ÜLKELER DEĞİŞTİ
Türkiye'nin en büyük 10 doğrudan ticaret ortağını gösteren karşılaştırmada İtalya, Fransa ve İspanya her iki dönemde de yer aldı. 2000 yılı listesinde bulunan Hollanda, Belçika ve Yunanistan ise 2024 yılındaki ilk 10 pazar arasına giremedi. Bu ülkelerin yerini 2024 verilerinde Polonya, Romanya ve Çin aldı.
YÜZDE 71,78'LİK PAY DİĞER PAZARLARDA
Grafikte yüzdesi açıkça yazılan ülkelerin toplam payı 2000 yılında yüzde 40,34 iken 2024 yılında yüzde 28,22 olarak kaydedildi. Kalan yüzde 71,78'lik pay ise hem grafikte adı yer alıp oranı yazılmayan İtalya, Fransa, İspanya, Polonya ve Romanya'yı hem de ilk 10 dışında kalan diğer tüm dünya pazarlarını kapsıyor. Verilerde ayrıca, oransal paydaki düşüşün bu ülkelere giden katma değerin dolar cinsinden azaldığı anlamına tek başına gelmediği not düşüldü.
