Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından görevlendirilen bilirkişi heyetinin hazırladığı ön raporda, HABAŞ'ta patlamanın çelikhane bölümündeki ark ocağında (ergitme kazanı) meydana gelen su-ergimiş metal teması sonucu gerçekleştiği tespit edildi.
19 işçinin yaşamını yitirdiği HABAŞ faciasına ilişkin Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığı'nın görevlendirdiği bilirkişi heyeti ön inceleme raporunu tamamladı. İş güvenliği, metalürji ve makine mühendislerinden oluşan heyet, patlamanın çelikhane bölümündeki ark ocağında (ergitme kazanı) su ile ergimiş metalin teması sonucu meydana geldiğini belirledi. Su sızıntısının kaynağına dair bir tespitin yer almadığı ön raporda; periyodik bakım eksiklikleri, emniyet sensörlerinin devre dışı olması ve tahliye koridorlarının standartlara uymaması gibi ihmaller sıralandı. Sahadaki işçi ve mühendisler ise tavan vincinin taşıyıcı direklerinin ayrılarak ocağın üzerine çöktüğünü, basıncı boşaltılmayan doğal gaz ve oksijen hatlarının kopmasıyla patlamanın yaşandığını aktardı.
RAPORDAKİ BEŞ TEMEL İHMAL
Bilirkişi heyetinin ön inceleme raporunda öne çıkan temel teknik bulgular şöyle sıralandı:
Soğutma Sistemi Arızası ve Su Sızıntısı: Ark ocağının yüksek ısıya dayanmasını sağlayan su soğutmalı panellerde veya boru hatlarında meydana gelen sızıntı ya da yırtılma nedeniyle soğutma suyunun, yaklaşık 1600°C sıcaklıktaki sıvı çeliğin içerisine sızdığı belirlendi.
Buhar Patlaması (Fiziksel Patlama): Kapalı veya yarı kapalı ergitme ortamında sıvı metalin altına hapsolan suyun milisaniyeler içinde genleşerek buharlaşması (hacminin yaklaşık 1600 katına çıkması), şiddetli bir basınç dalgasına ve sıvı metalin çevreye saçılmasına yol açtı.
Periyodik Bakım ve Kontrol Eksiklikleri: Soğutma devresi panellerindeki metal yorgunluğu, korozyon ve aşınmaların zamanında tespit edilemediği; periyodik kontrollerin ve tahribatsız muayene (NDT) testlerinin yetersiz kaldığı vurgulandı.
Erken Uyarı ve Sensör İhmali: Sistemdeki su basıncı düşüşünü veya sıcaklık anomalisini anlık olarak algılayıp ocağı otomatik olarak durdurması gereken emniyet sensörlerinin ve otomasyon sisteminin devre dışı olduğu ya da işlevini yerine getirmediği tespit edildi.
Acil Durum ve Tahliye Yetersizliği: Patlama ve ardından yayılan yüksek ısı ile zehirli gazlara karşı çalışanların hızla tahliye edilebileceği güvenli kaçış koridorlarının ve koruyucu bariyerlerin standartlara uygun olmadığı rapora eklendi.
İŞÇİ VE MÜHENDİS ANLATIMLARI: VİNÇ ÇÖKTÜ, HATLAR KOPTU
Bilirkişi ön raporunda soğutma suyundaki sızıntıya neyin yol açtığı belirtilmezken, işçilerin ve mühendislerin anlatımları olay anındaki zincirleme ihmallere işaret etti. Aktarılan bilgilere göre; tavan vincinin üzerinde hareket ettiği taşıyıcı mesnet direkleri ayrışarak devrildi ve vinç ark ocağının üzerine çöktü.
Çökme sonucu kopan doğal gaz ve oksijen hatlarının şiddetli patlamaya yol açtığı ifade edilirken, planlı bakım sırasında gaz hatlarının basıncının boşaltılmadığı, alanın tahliye edilmediği ve işçilerin tehlike bölgesinde çalıştırıldığı kaydedildi.
ANA RAPOR BEKLENİYOR
Savcılık, kesin kusur oranlarının belirlenmesi amacıyla laboratuvar numuneleri ve bakım kayıtları üzerindeki detaylı incelemenin tamamlanmasının ardından kapsamlı ana bilirkişi raporunun dosyaya sunulacağını bildirdi.
