Aydın’ın Karacasu ilçesinde zeytin hasadı, piyasa koşullarındaki sert düşüş ve artan üretim giderleri nedeniyle üreticiler için ekonomik bir yük haline geldi. Bölgede dokuz yıldır alım satım faaliyeti yürüten tüccar Gülsüm Bilir, zeytin fiyatlarının geçen sezona kıyasla dramatik bir gerileme yaşadığını bildirdi.
Bilir, daha önce kilogramı 70 lira seviyesinde işlem gören zeytinin fiyatının 20-25 lira bandına kadar indiğini, hatta son dönemde 5 liralık ek bir düşüş daha yaşandığını aktardı. Fiyatların bu denli aşağı çekilmesi, özellikle kaba zeytin ağırlıklı üretim yapan Yenice Mahallesi gibi bölgelerde hasat maliyetlerinin karşılanamamasına neden oldu.
Gülsüm Bilir, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Kadın alıcı olarak 9 yıldır bu işi yapıyorum. Böyle bir yılı hiç görmedim. Durum anlatılacak gibi değil. Durumlar çok kötü. Devletimiz ne olur, el atsın. Her ilçenin belediye başkanları, ziraat odası başkanları birleşsinler, bir şeyler yapsınlar, yukarılara iletsinler. Yoksa bu işin içinden çıkılmaz. Köylü olmazsa biz yokuz. Çiftçi varsa biz varız, çiftçi yoksa biz yokuz. 2 yıl önce sattığımız paraya bu yıl ürünü satamıyoruz.
Bütün ülkede zeytin çok. Dışarıdan zeytin girdiğini düşünüyoruz. Köylüler firmalara ulaşıp bir şey diyemedikleri için burada sorumlu biz oluyoruz. Çok zor durumda kalıyoruz. Önceden paraları dahi peşin ödüyorduk. Şu an peşin para ödemesi dahi yapamıyoruz. 10 günlük, aylık ödeme yapabiliyoruz. Burası kaba bölgesi. Herkesin elinde tonlarca kaba var. O da 20 lira ve yevmiye parasını kurtarmıyor. Zeytinyağı da para etmiyor, o da çok kötü durumda. Yağhanede sıktırma parası 4 bin lira. Bir ton sıktırma parası 4 bin lira. Çiftçi ne yapacağını şaşırdı.”
Üreticiler yevmiyeyi kurtaramayınca tarlayı terk ediyor
Fiyat düşüşünün sahadaki yansıması, iş gücü talebinin azalması ve tarlaların bakımsız kalması şeklinde ortaya çıkıyor. Tüccar Bilir, birçok üreticinin toplama işleminden tamamen vazgeçtiğini belirterek yaşanan mağduriyeti somut örneklerle dile getirdi.
Gülsüm Bilir, şu açıklamalarda bulundu:
“Çoğu toplamayı bıraktı. Yevmiye kurtarmadıktan sonra ‘Kuşlar yesin’ diyorlar. Devletimiz el atsın.”
Bilir, ayrıca şu detayları paylaştı:
“Ortalaması 70 lira olan zeytin 20-25 lira oldu. Bugün yine fiyat düştü. 5 lira daha geriye geldi. Şu an bu köylü bu kredilerini nasıl ödeyecek? Bu borçlarını nasıl ödeyecek? Kimse de el atmıyor. Yazık değil mi? 8 işçisi vardı. 1100 küsur zeytin döktü. Geriye elinde 1000 lira, 2 bin lira para kaldı. 'Toplamayacağım' dedi. Biz de alıcı olarak zor durumdayız. Ben günlük 20 ton tonaj yapıyordum, bu sene 7-8 tona düştü.”
Bölgedeki ekonomik dengelerin bozulduğunu vurgulayan Bilir, bir üreticiden aldığı 734 kilogramlık zeytin için 21 bin 300 lira ödeme yaptığını, ancak işçi ve mazot gibi giderler düşüldüğünde çiftçinin elinde sadece 3-4 bin lira kaldığını belirtti. Eşek ve domat zeytinlerinde durumun biraz daha iyi olduğunu, ancak kaba zeytinde kar marjının neredeyse sıfırlandığını kaydeden Bilir, sektörün sürdürülebilirliği için yetkililerin harekete geçmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
