Genar Araştırma'nın ekim ayı raporunda, fon krizinin siyasi tabloya yansımaları detaylı verilerle ortaya konuldu. Rapora göre kriz sürecinin ardından Adalet ve Kalkınma Partisi'nin (AKP) oy oranında düşüş yaşanırken, kararsız seçmen kitlesinde belirgin bir artış kaydedildi.
Nefes yazarı Aytunç Erkin'in paylaştığı verilere göre, "Bugün Seçim Olsa?" sorusuna verilen yanıtlar partiler arası dengedeki değişimi gösteriyor. Araştırma şirketi, krizin ilk günlerinde bazı meslektaşlarının bu düşüşü yaklaşık yüzde 6 olarak ölçtüğünü ancak kendi bulgularının daha temkinli olduğunu ifade ediyor.
Erkin, rapordaki karşılaştırmalı verileri şu şekilde aktardı:
“Krizin ilk günlerinde bu oranı yaklaşık yüzde 6 olarak ölçen araştırma şirketleri de oldu. Başka bir araştırma şirketinin 4-10 Ekim tarihli anketinde AK Parti’nin oyu, kararsızlar dağıtıldıktan sonra yüzde 31.6 ölçülmüş; aynı şirketin Eylül anketinde bu oran yüzde 33,8 idi. Bu farkın tamamını fon krizine bağlamak mümkün değildir, fakat yönü bizim bulgumuzla örtüşmektedir. Asıl dikkat çekici olan, kararsızların oranındaki artıştır. Destek kaybının bir bölümü doğrudan muhalefete değil, kararsızlık alanına akmaktadır. Söz konusu ekim anketinde kararsızların, oy kullanmayacakların ve yanıt vermeyenlerin toplamı %37,8’e ulaşmıştır.”
Seçmenlerin büyük çoğunluğu sorumluluğu hükûmete yüklüyor
Ankete katılanların yüzde 60'ı fon krizinden haberdar olduğunu belirtirken, krizin oy verme davranışlarına etkisi de sorgulandı. Katılımcıların yüzde 47.6'sı krizi duyduklarını ve bunun seçim tercihlerini etkilediğini ifade etti. Bu etki özellikle iktidar bloğu içinde dikkat çekici bulunuyor.
Cumhur İttifakı seçmeninin yaklaşık yüzde 20'si, oy verme davranışlarının krizden etkilenebileceğini dile getirdi. Bu oran AKP seçmeninde yüzde 21.7, Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) seçmeninde ise yüzde 18.2 olarak ölçüldü.
Sorumluluk algısına ilişkin soruda ise katılımcıların ezici çoğunluğu hükûmeti işaret etti. Genel katılımcı grubunun yüzde 81.8'i krizde ihmalin iktidarda olduğunu düşünürken, bu görüş AKP seçmeninde yüzde 63.8'e, MHP seçmeninde ise yüzde 74.2'ye ulaştı.
Erkin, kamuoyunun adalet beklentisi ve ceza algısına dair bulguları da şöyle özetledi:
“En çarpıcı bulgu, Cumhur İttifakı seçmeninin de krizden etkilenmiş olmasıdır. Bu seçmenin yaklaşık yüzde 20’si oy verme davranışının krizden etkilenebileceğini belirtmektedir. Oran, AK Parti seçmeninde yüzde 21.7, MHP seçmeninde yüzde 18.2’dir. Bu etki sorumluluk algısıyla birlikte okunmalıdır. Katılımcıların yüzde 81.8’i hükûmetin krizde ihmali olduğunu düşünmekte; bu oran AK Parti seçmeninde yüzde 63.8’e, MHP seçmeninde yüzde 74.2’ye ulaşmaktadır.”
Araştırmanın bir diğer önemli başlığı ise adalet beklentisiyle ilgili. Katılımcıların yüzde 68.2'si, krizden sorumlu olanların tespit edilerek cezalandırılacağına inanmadıklarını belirtti.
Kamuoyunun kriz sonrası beklentileri ise Cumhurbaşkanı'nın alacağı önlemler ve sistemsel düzenlemeler üzerine yoğunlaşıyor. Vatandaşlar, benzer hataların tekrarlanmaması için denetim mekanizmalarının güçlendirilmesini ve kurumsal takibin artırılmasını talep ederken, Cumhurbaşkanı'na duyulan güvenin korunduğu ancak atılacak adımların yakından izlendiği vurgulandı.
