Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan kanun teklifi ile tabip, diş hekimi, veteriner hekim ve eczacılara yeşil pasaport hakkı tanınması gündeme geldi. Teklif, ilgili komisyonlara sevk edildi.
Önerge kapsamında, belirtilen meslek gruplarından herhangi birinin kuruluşuna en az 15 yıl süreyle kayıtlı bulunan kişilere, belirli suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma altında olmamak şartıyla hususi damgalı pasaport verilmesi hedefleniyor. Bu düzenleme ile kamuda çalışanlar ile özel sektörde veya serbest meslek icra edenler arasındaki ayrımın kaldırılması amaçlanıyor.
Teklifin gerekçesinde, mevcut uygulamada bu hakkın yalnızca kamuda 1., 2. ve 3. derece kadrolarda görev yapan personelle sınırlı tutulduğu belirtildi. Sözleşmeli statüdeki kamu çalışanları ile özel sağlık kuruluşlarında görev yapanların bu haktan mahrum bırakılmasının Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırılık oluşturduğu vurgulandı.
Gerekçede yer alan ifadeler şu şekilde:
“5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14'üncü maddesinde, belirli kıdem ve statüdeki kamu görevlileri ile ihracatçılar ve belirli bir mesleki kıdeme sahip avukatlar gibi meslek mensuplarına hususi damgalı (yeşil) pasaport verilmesi öngörülmüştür. Ancak sağlık ve yaşam hakkının doğrudan koruyucusu ve uygulayıcısı olan hekimler, diş hekimleri, veteriner hekimler ve eczacılar bakımından bu hak yalnızca kamuda 1., 2. ve 3. derece kadrolarda görev yapan personelle sınırlı tutulmuştur. Kamuda sözleşmeli statüde çalışanlar ile serbest veya özel sağlık kuruluşlarında mesleğini icra eden sağlık meslek mensupları bu haktan tamamen mahrum bırakılmaktadır. Bu durum, kamu hizmeti niteliği taşıyan sağlık hizmetlerinin bütünlüğü ve Anayasa'nın kanun önünde eşitlik ilkesi (Madde 10) açısından ciddi bir hakkaniyetsizlik ve eşitsizlik doğurmaktadır.”
Vize engelleri bilimsel gelişmeyi sekteye uğratıyor
Teklifte, sağlık çalışanlarının uluslararası kongre ve eğitimlere katılımında yaşanan vize sorunlarına da değinildi. Vize randevularındaki yoğunluk ve bürokratik gecikmelerin mesleki izolasyona neden olduğu ifade edildi.
Gerekçede kullanılan ifadeler şunlardır:
“Günümüzde uluslararası bilimsel kongreler, ihtisas eğitimleri, klinik araştırmalar, cerrahi yenilikler, farmakolojik ve biyoteknolojik gelişmeler, yeni pandemilere hazırlık ile veteriner halk sağlığı alanındaki küresel toplantılara katılım; vize randevularında yaşanan yoğunluklar, keyfi ret kararları ve bürokratik gecikmeler nedeniyle büyük sekteye uğramaktadır. Vize engelleri nedeniyle uluslararası bilimsel platformlarda ülkemizi temsil edemeyen, bilgi ve teknoloji transferini zamanında gerçekleştiremeyen sağlık emekçileri mesleki ve akademik olarak izole edilmektedir.”
Teklifle birlikte, kamu kurumu niteliğindeki meslek birliklerine kayıtlı olup mesleğinde en az 15 yıl fiili kıdemi bulunan sağlık mensuplarının hususi pasaport alabilmesi planlanıyor. Böylece sağlık alanındaki mesleki temsil kabiliyetinin güçlendirilmesi ve toplumun nitelikli sağlık hizmeti alma hakkının desteklenmesi hedefleniyor.
Gerekçede bu hedef şöyle aktarıldı:
“Bu Kanun Teklifi ile ilgili Kamu Kurumu niteliğindeki meslek birliklerine kayıtlı olarak kamu veya özel sektör ayrımı gözetilmeksizin mesleğinde en az 15 yıl fiili mesleki kıdeme sahip tıp doktorları, diş hekimleri, veteriner hekimler ve eczacılara hususi damgalı (yeşil) pasaport verilmesi amaçlanmaktadır. Böylelikle sağlık alanındaki mesleki temsil kabiliyeti güçlendirilecek, bilgiye ve bilimsel gelişmelere erişim hızlandırılacak, toplumun nitelikli ve evrensel standartlarda sağlık hizmeti alma hakkı doğrudan desteklenecektir.”
Mevcut durumda devlet memurları, milletvekilleri, eski bakanlar, belediye başkanları, belirli şartlardaki sporcular, bazı kamu bankası çalışanları, ihracatçılar ve 15 yıllık baro kaydı bulunan avukatlar yeşil pasaport hakkına sahip bulunuyor.
