Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu, Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında imzalanan Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifini oy birliğiyle kabul etti. Toplantıda Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü, milletvekillerinin sorularını yanıtlayarak anlaşmanın detaylarını paylaştı.
Komisyon görüşmeleri sırasında bazı milletvekilleri, anlaşmanın anayasaya aykırı olduğu ve Türkiye'yi Yemen savaşının içine sürüklemeyi amaçladığı yönünde eleştirilerde bulundu. Ancak yapılan oylama sonucunda teklif komisyondan geçti ve genel kurul sürecine hazır hale getirildi.
Anlaşma NATO benzeri karşılıklı savunma öngörüyor
Üç ülkeyi "çekirdek taraflar" olarak tanımlayan 16 maddelik metin, taraflar arasında NATO tarzı bir güvenlik işbirliği mekanizması kurulmasını hedefliyor. Anlaşmanın 1. maddesine göre, taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğü, egemenliği veya uluslararası alanda tanınan sınırları tehdit altında kaldığında diğer ülkeler bu tehlikeyi bertaraf etmek için gerekli tüm yöntemleri kullanacak. 2. madde ise herhangi bir tarafa yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının, tüm taraflara yapılmış sayılacağını ve diğer ülkelerin derhal karşılıklı yardım imkanlarını devreye sokacağını hükme bağlıyor.
Savunma sanayii ve askeri işbirliği alanlarında da kapsamlı adımlar atan anlaşma, teknoloji transferi, ortak Ar-Ge projeleri ve birlikte çalışabilirliği artıracak tatbikatları kapsıyor. Terörle mücadele kapsamında operasyonel düzeyde işbirliği yapılması ve istihbarat paylaşımının önünün açılması da metinde yer alan önemli başlıklar arasında. Lojistik destek maddesi uyarınca, savaş veya olağanüstü durumlarda taraflar birbirlerine silah, mühimmat ve yakıt desteği sağlayabilecek.
Anlaşmanın uygulanmasını yönetmek üzere Dışişleri ve Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Merkezi Suudi Arabistan'da olacak sekretaryanın ilk genel sekreteri ise Pakistanlı bir isimden seçilecek. Anlaşma, tarafların daha önceki uluslararası yükümlülüklerini etkilemezken, yürürlüğe girdikten sonraki ilk 10 yıl içinde hiçbir tarafın ayrılamayacağı belirtiliyor. Bu sürenin ardından ise en az üç ay önceden yazılı bildirimle çekilme hakkı doğacak.
